الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )
45
رسائل شيخ انصارى ( فارسى )
تشريح المسائل * شيخ طوسى چه دليلى در اثبات مدّعاى خود ( وجود اجماع بر حجيّت خبر واحد ) اقامه نموده است ؟ مىفرمايد : طبق تحقيق ما طائفهء شيعه به خبر واحد عمل مىكنند ، مگر راويش از مخالفين باشد . اگر خبر واحد ، آنهم خبر واحدى كه كاشف از قول معصوم است ، حجّت نبود ، به آن عمل نمىكردند . پس خبر واحد با اجماع شيعه حجّت است . * نخستين اشكال به ادّعاى شيخ طوسى چيست ؟ اين است كه مىگويند : قضيّه به عكس است و طائفه شيعه عمل به خبر واحد را در حكم عمل به قياس مىدانند . پس اگر شما عمل به خبر واحد را در شيعه جايز مىدانيد ، بايد عمل به قياس را نيز نزد آنان جايز بشماريد . * پاسخ شيخ طوسى به اشكال مذكور چيست ؟ اين است كه بله ، اولا : علماى شيعه بالاجماع به خبر واحد عمل نمىكردند ، لكن خبرى كه راويانش از اهل سنّت و جماعت بودهاند . امّا خبر واحد مروىّ از طريق ائمهء اطهار مورد احترام آنان بوده ، برطبق آن عمل كرده و فتوى دادهاند . ثانيا : قياس خبر واحد با قياس باطل ، قياسى مع الفارق است ، چرا كه بطلان قياس ، از بديهيات مذهب شيعه است و عامل به آن را طرد كرده و با او قطع رابطه مىكنند و حال آنكه مطلب نسبت به خبر واحد بالعكس است . * فرق دو اصطلاح ( اصل ) و ( كتاب ) در متن چيست ؟ اصل ، مجرد كلام معصوم است ، لكن كتاب ، شامل كلام نويسندهء آن نيز مىشود . همانطور كه نوادر اصطلاحا به مجموعهاى اطلاق مىشود كه در آن احاديث غير منضبط و اخبارى كه به واسطهء كمىاش باب مستقلى در كتب حديث براى آن باز نكردهاند .